Voodoo

Voodoo lady, you drive me crazy with your boegie-woegie-woegie-woegie,
you drive me crazy with your boegie-woegie …

Helaas, driewerf helaas. Geen knappe voodoo lady, geen heupwiegende boegie-woegie die je in trance brengt en doet wegdromen. Geen ‘love-spells’, geen melk- of fondantchocoladen betoveringen.
Om 5.00 opstaan om op zijn Haïtiaans tegen 7.00 u te vertrekken, zodanig dat het wat frisser is om te rijden want we moeten allemaal in de ‘boite’, de laadbak van de jeep. Jeannine heeft de Nissan nodig om een paar zeer dringende boodschappen te gaan doen in Ouanaminthe. Wij trekken samen met onze Haïtiaanse gidsen en chauffeur naar Plaine du Nord voor het jaarlijkse voodoofestival.

Fris is het geenszins en naarmate we dichter bij het voodoogebeuren in de buurt komen, wordt het steeds maar broeieriger. Stof blijft in een mengeling van zweet en zonnecrème kleven en bezorgt ons een soort camouflage outfit. Met de temperatuur stijgt ook de drukte op de weg en het aantal ondefinieerbare geuren. Aangekomen in het eigenlijke centrum van Plaine du Nord laten we de auto achter bij de plaatselijke dokter. Nog geen 10 meter verder staat al de eerste bocor, voodoopriester, te communiceren met een koe. U leest het goed, een koe. Blijkbaar huizen voodoogeesten soms in koeien. Door gezangen van omstaanders en de nodige rum.Toekijkers, even dronken, vragen de bocor van alles en nog wat en hij speelt de vragen op zijn beurt door aan het gedecoreerde rund, de antwoorden worden op hun beurt ook weer door middel van de bocor kenbaar gemaakt aan de nieuwsgierige ‘gelovigen’. Wat ze zoal vragen hoor ik u denken, wel echt alles, informatie over zieken, de toekomst … Ook geiten blijken een uitverkoren woonplaats van geesten. Na bewezen diensten worden koe- en geitlief op rituele wijze ontdaan van hun bloed en daarna in mootjes gehakt. Michel van Gaia heeft hier nog werk voor de boeg, want er is zo niet één groepje aan het werk maar ettelijke tientallen. Mochten ze hier dan nog kunnen barbecueën, dan hadden ze hier een leuke zomerbraderij, maar opnieuw helaas.
Opzwepende muziek maken en dansen kunnen ze des te beter. Een rara, (voodoo)fanfare, trekt, stomdronken en met allerlei zelf gefabriceerde muziekinstrumenten, door de straten en zorgt voor de nodige ambiance. Achteraan de stoet van muzikanten loopt een in jute en zwarte stof geklede matrone, een voodoopriesteres. Het loopt er hier vol van, dames in fel gekleurde rokken, blouses en sjaaltjes. Die sjaaltjes binden ze ‘Poolse poetsvrouwgewijs’ op hun hoofd. Elke kleur verwijst naar een andere voodoogeest. Zo lonkt rood naar madame Erzulie, geest van de liefde, haat en jaloezie en nog een hele hoop andere vrouwelijke kenmerken. Zij is de tegenhanger van Maria, de moeder Gods.
Juist, wat u nog moet weten over het hele voodoo gebeuren is het volgende. Voodoo als religie is heel nauw verbonden met de christelijke. Voodoo is uiteraard van origine Afrikaans en kent dus een hele hoop andere rituelen dan het christendom maar toch… Er is maar één God, Papadambala, net als in het christendom. Er zijn ook een hele hoop geesten, zoals Madame Erzulie, te vergelijken met onze heiligen. Vanzelfsprekend vonden de kolonialen al die voodoo maar niets en mochten de geïmporteerde negerslaven en hun nazaten hun godsdienst niet vrij belijden. Zoals alles dat werd verboden, moest het dus gecamoufleerd gebeuren. Ze verbonden hun voodoofeesten dus sterk met de christelijke feestdagen.
Ook nu nog hangen voodoofeesten altijd samen met een christelijk heiligenfeest. Ook nu nog lijken heel wat Haïtianen heiliger dan de paus, maar belijden ze in werkelijkheid voodoo.
Voodoo is een essentieel gegeven in het leven van heel veel Haïtianen.

Ondanks het feit dat ex-president Aristide voodoo officieel heeft erkend blijft men vasthouden aan de tradities uit het verleden. Het christelijk feest dat als dekmantel dient voor het voodoofeest van Plaine du Nord is dat van de heilige Jacobus. In het plaatselijke kerkje, gewijd aan deze heilige, worden er dan ook volop kaarsen gebrand voor zijn voodootegenhanger. Een paar echte christelijke uitzonderingen niet te na gesproken.
Buiten gaat alles zijn typisch Haïtiaanse gangetje, overal kraampjes waar zowel eetwaren als voodoorelieken te koop zijn, her en der slachtpartijen van koeien in het midden van de straat en overal wordt er gedanst, gezongen en muziek gemaakt. Af en toe zien we op straat ook een vévé, een met wit zand getekend symbool van deze of gene geest. Ergens in het midden van het hele gebeuren staan er een aantal mensen in het water (lees bruinzwarte smurrie). Volgens onze gids staan deze Haïtianen te wachten op ‘gelovigen’ die zich willen laten onderdompelen in het water van deze open riool. Vol spanning staan ook een aantal internationale fotografen met kanonnen van camera’s te wachten. Waarop ze wachten? Een ‘gelovige’ die na zijn onderdompeling bezeten wordt door één of andere voodoogeest, blijkbaar het summum voor een ‘voodoogelovige’. Ten derde male helaas, we hebben geen zo’n spektakel mogen aanschouwen.
Toch wel onder de indruk van dit alles keren we terug naar Akil Samdi, het dorp dat genoemd is naar Baron Samedi, de voodoogeest die waakt over het dodenrijk.